İzmir iklim geleceği, Avrupa Birliği destekli bilimsel çalışmanın ortaya koyduğu çarpıcı verilerle yeniden gündemde. İzmir Büyükşehir Belediyesi ve İzmir Planlama Ajansı’nın paydaşı olduğu projede, kentin önümüzdeki yıllarda karşı karşıya kalabileceği iklim riskleri tek tek ortaya konuldu. Uzmanlar, sıcaklık artışından deniz seviyesinin yükselmesine kadar uzanan senaryoların artık uzak bir ihtimal değil, bugünden hazırlık yapılması gereken bir gerçeklik olduğuna dikkat çekti.
İzmir için kritik uyarı: Gelecek kapıda
İzmir’in iklim geleceğine ilişkin hazırlanan kapsamlı analizler, kentin önümüzdeki yıllarda ciddi çevresel ve toplumsal risklerle karşı karşıya kalabileceğini ortaya koydu.
İzmir Büyükşehir Belediyesi ve İzmir Planlama Ajansı’nın paydaşları arasında yer aldığı, Avrupa Birliği destekli “İklime Hazır İzmir: Direnç Stratejisinin Geliştirilmesi (CRIZ-ERS)” projesinin kapanış konferansında paylaşılan veriler, kentin geleceğine ilişkin çarpıcı senaryoları gözler önüne serdi.
Yaklaşık iki yıldır yürütülen proje kapsamında İzmir’in iklim riskleri il ve ilçe ölçeğinde detaylı şekilde analiz edildi.
Sıcaklıklar 5 dereceye kadar yükselebilir
Bilim insanlarının en dikkat çekici tespitlerinden biri sıcaklık artışları oldu.
Dr. Çağrı Hasan Karaman tarafından paylaşılan verilere göre;
İzmir’i bekleyen sıcaklık senaryoları:
- İyimser senaryolarda sıcaklık artışı: 2-3 derece
- Kötümser senaryolarda sıcaklık artışı: 4-5 derece
- Uzun süreli sıcak hava dalgaları: 20 ila 60 gün
- En kötü senaryoda sıcak hava dalgası süresi: 90 gün
Uzmanlara göre bu tablo, özellikle yaşlılar, çocuklar ve kronik rahatsızlığı bulunan bireyler açısından ciddi sağlık risklerini beraberinde getirecek.
Yağış azalacak ama felaketler artacak
Araştırmada ortaya çıkan bir diğer çarpıcı sonuç ise yağış rejimindeki değişim oldu.
İzmir daha kurak bir iklime doğru ilerlerken, yağışlar daha düzensiz ve daha yıkıcı hale gelecek.
Beklenen değişimler:
- Toplam yağış miktarında azalma,
- Yağışların kısa sürede yoğunlaşması,
- Aşırı yağışlarda yüzde 40’a varan artış,
- Taşkın ve sel riskinde yükseliş.
Bu durumun özellikle altyapı sistemleri üzerinde ciddi baskı oluşturabileceği ifade edildi.
Deniz seviyesi 1,7 metre yükselebilir
İzmir Körfezi için hazırlanan analizler ise kıyı bölgelerinde yaşayanlar açısından dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu.
Yaklaşık 25 yıllık mareograf verileri kullanılarak yapılan çalışmalarda;
Deniz seviyesine ilişkin öngörüler:
- Deniz kabarması: Yaklaşık 70 santimetre
- İyimser senaryo: Yaklaşık 60 santimetre yükselme
- Kötümser senaryo: Yaklaşık 80 santimetre yükselme
- En kötü senaryoda toplam etki: 1,7 metreye kadar yükselme
Uzmanlar, bu riskin özellikle kıyı taşkınlarını artırabileceği ve kentsel planlamada dikkate alınması gerektiği konusunda uyardı.
Konak en hassas bölgelerden biri
Projede yalnızca kent genelindeki riskler değil, ilçe bazlı analizler de gerçekleştirildi.
İkinci aşamada Konak ilçesi özelinde yapılan incelemelerde öncelikli risk alanları şu şekilde sıralandı:
- Sıcak hava dalgaları,
- Deniz seviyesindeki yükselme,
- Taşkın riski.
Elde edilen verilerin gelecekte yapılacak yatırımların önceliklendirilmesinde yol gösterici olması hedefleniyor.
“Çözümün merkezinde topluluk var”
Konferansta konuşan İzmir Planlama Ajansı Başkanı Prof. Dr. Koray Velibeyoğlu, iklim krizinin yalnızca teknik çözümlerle aşılabilecek bir sorun olmadığını vurguladı.
Velibeyoğlu, güçlü toplulukların ve ortak hareket etme kültürünün önemine dikkat çekerek, sivil toplum kuruluşları, üniversiteler, yerel yönetimler ve özel sektör arasındaki iş birliğinin artırılması gerektiğini ifade etti.
Yurttaş Meclisleri uygulamasının 30 ilçeye yayılmasının da bu anlayışın önemli bir örneği olduğunu belirtti.
İzmir, Avrupa’nın öncü kentleri arasında
İzmir Planlama Ajansı İklim Yönetişimi Uzmanı Berkay Yılmaz ise Avrupa Birliği’nin İklim Nötr ve Akıllı Şehirler Misyonu kapsamında İzmir’in seçilen öncü kentlerden biri olduğunu hatırlattı.
İzmir’in öne çıkan özellikleri:
- Tarım kenti olması,
- Güçlü sanayi altyapısı,
- Turizm potansiyeli,
- Liman kenti kimliği,
- Yüksek yenilenebilir enerji kapasitesi.
İzmir’in, Avrupa Birliği üyesi olmayan ülkeler için ayrılan 12 şehirlik kontenjan içinde yer alması ve İstanbul ile birlikte Türkiye’yi temsil etmesi de kentin uluslararası alandaki önemini ortaya koyuyor.
Bugünden önlem alınmazsa yarın geç olabilir
Bilimsel veriler artık iklim krizinin geleceğin değil, bugünün meselesi olduğunu gösteriyor.
İzmir için hazırlanan bu kapsamlı çalışma; sıcaklık artışları, uzun süren sıcak hava dalgaları, taşkınlar, kuraklık ve deniz seviyesindeki yükselme gibi risklere karşı uyum politikalarının hızla hayata geçirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Kentin geleceği açısından kritik öneme sahip olan bu veriler, yalnızca yöneticilere değil, toplumun tüm kesimlerine ortak sorumluluk çağrısı niteliği taşıyor.