Türkiye’nin en gözde turizm merkezlerinden biri olan Çeşme Alaçatı’da, son yıllarda artan kontrolsüz ticari müdahaleler ve görsel kirliliğe karşı devrim niteliğinde bir adım atıldı. İzmir Büyükşehir Belediyesi bünyesindeki İzmir Planlama Ajansı (İZPA) ve Çeşme Vizyon Ofisi iş birliğiyle hazırlanan “Alaçatı Kentsel Sit Alanı Tasarım Rehberi”, tarihi beldenin özgün mimari kimliğini koruma altına almayı hedefliyor. Özellikle yaz aylarında milyonlarca turisti ağırlayan bölgede, koruma-kullanma dengesi gözetilerek düzensiz görüntünün tamamen önüne geçilmesi planlanıyor.
Alaçatı Yeni Kentsel Tasarım Rehberi Kriterleri
Kapsamlı bir literatür ve tarihi belge taramasıyla oluşturulan yeni rehber doğrultusunda, tarihi sit alanındaki yapıların dış görünümünü etkileyen tüm unsurlar yeniden düzenlendi. Belirlenen yeni kurallar ve uygulama alanları şu şekildedir:
| Uygulama Alanı | Yeni Tasarım Kriterleri ve Kurallar | Hedeflenen Amaç |
| Renk Kartelası | Pastel tonlar, taş renkleri, kiremit, toprak tonları, Ege mavisi ve turkuaz. | Bütüncül kent estetiğine uyum sağlamak, binaların özgün kimliğini korumak. |
| Tabela ve Reklam | Cephe genişliğinin %25’ini geçmeyecek, yüksekliği sınırlı ve tarihi referanslı malzeme. | Bina cephelerinin yalnızca bir reklam yüzeyi olarak kullanılmasını önlemek. |
| Dış Donanımlar | Tente, sundurma, aplik, şemsiye, aydınlatma elemanları, klima ve teknik tesisat kutuları. | Rastlantısal uygulamaların yarattığı görüntü karmaşasına son vermek. |
| Denetim Mekanizması | Tüm fiziki müdahaleler Anıtlar Kurulu ve KUDEB denetiminde gerçekleştirilecek. | Tarihi dokuyu, dar sokakları ve cumbalı mimari mirası korumak. |
Aykut Uçar: “Esnafı ve Yerel Yönetimi Ortak Anlayışta Buluşturuyoruz”
Projenin tek tip bir görüntü yaratmak amacıyla tasarlanmadığını vurgulayan İZPA Genel Müdürü Aykut Uçar, asıl amaçlarının Alaçatı’nın kendi karakterini güçlendirmek olduğunu belirtti. Uçar, çalışmanın pratik bir referans olduğunu ifade etti:
“Tarihi çevreyle uyumsuz rastlantısal uygulamalar zamanla bütüncül kent estetiğini zedeliyor. Biz öncelikle bölgeyi tarihi çevreyle uyumsuz uygulamaların kaldırılmasıyla arındırmayı, mevcut iyi örnekleri korumayı ve ahengi güçlendirecek yeni uygulama örnekleriyle zenginleştirmeyi hedefliyoruz. Hazırladığımız rehber; esnafı, kullanıcıyı ve yerel yönetimi ortak bir anlayışta buluşturan, uygulamaya dönük bir referans niteliği taşıyor.”
“Cephe Sizin, Sokak Hepimizin” Sloganıyla Sahaya İnildi
Yüksek şehir plancısı, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Çeşme Belediyesi Meclis Üyesi Esra Koçdemir ise çalışmanın sadece estetik bir kaygı taşımadığını, aşırı turizm baskısıyla yıpranan kültürel değerleri korumayı amaçlayan uzun vadeli bir vizyon olduğunu söyledi. Sürecin esnafla doğrudan görüşülerek yürütüldüğünü belirten Koçdemir, iki ayrı esnaf buluşması yapıldığını ve işletmelerden sezon başlangıcına kadar cephelerini bu rehbere uygun hale getirmelerini rica ettiklerini aktardı. Rehbere aykırı uygulamaların tespit edilerek mülk sahiplerine resmi bilgilendirmelerin başladığını vurgulayan Koçdemir, “Cephe sizin, sokak hepimizin” sloganıyla binaların kamusal alanın bir parçası olduğunu hatırlattı.
Esnaftan Tam Destek: “Tasarım Sürecimiz Kolaylaştı”
Alaçatı’da işletmesini yeni rehbere göre düzenleyen ilk esnaflardan Samed Özen, uygulamanın işletmeler için büyük kolaylık sağladığını ifade etti. Sabit kuralları bilmenin tasarım sürecini hızlandırdığını ve yaratıcılığı artırdığını söyleyen Özen, sokaktaki vatandaşlardan ve fotoğraf çeken turistlerden çok olumlu geri dönüşler aldıklarını belirtti. Özen, tüm işletmelerin bu kurallara uyum sağlaması durumunda Alaçatı’nın çok daha estetik ve güçlü bir kentsel görünüme kavuşacağını sözlerine ekledi.
