Ege Üniversitesi (EÜ) İletişim Fakültesi, Türk-Alman Gençlik Köprüsü projesi kapsamında İzmir’e gelen öğrencileri ağırlayarak dezenformasyonun karanlık yüzüne ışık tuttu! Prof. Dr. İlknur Aydoğdu Karaaslan’ın verdiği seminerde “tık ekonomisi” ve “yankı odaları” masaya yatırıldı. Dijital çağın yeni silahı olan sahte haberlere karşı gençlere üç altın kural verildi. İşte İzmir’den yükselen o kritik uyarılar…
İzmir’in köklü eğitim kurumlarından Ege Üniversitesi, uluslararası bir iş birliğine ev sahipliği yaparak dijital dünyanın en büyük tehditlerinden birine karşı savaş açtı. Karşıyaka Lisesi ve Almanya’nın Herne kentindeki Mulvany Berufskolleg arasındaki “Türk-Alman Gençlik Köprüsü” projesi kapsamında gelen heyet, EÜ İletişim Fakültesi’nde ağırlandı. Gazetecilik Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. İlknur Aydoğdu Karaaslan tarafından verilen “Sahte Haberler – Dijital Bilgi Çağında Gerçeği Bulmak” semineri, sadece bir eğitim değil, dijital okuryazarlık adına bir rehber niteliğindeydi. EÜ İletişim sahte haber semineri ile gençler, dezenformasyonun psikolojik ve ekonomik temellerini en ince ayrıntısına kadar öğrendi.
Sahte Haber Sadece Yanlış Bilgi Değildir!
Seminerde sahte haberin tanımına yeni bir boyut getiren Prof. Dr. İlknur Aydoğdu Karaaslan, dijitalleşmenin hızı artırırken güvenilirliği nasıl erittiğine dikkat çekti. Karaaslan, “Sahte haber basit bir hata değildir; bilinçli bir manipülasyon aracıdır” diyerek çok kritik bir ayrımın altını çizdi. Hata sonucu yayılan “misinformation” ile bilinçli üretilen “dezenformasyon” arasındaki çizginin iyi görülmesi gerektiğini belirten Karaaslan, sahte haberin en büyük amacının alternatif bir gerçeklik inşa etmek olduğunu vurguladı.
“Tık Ekonomisi” ve “Yankı Odaları” Tuzağı
Günümüzde haberlerin neden bu kadar kolay çarpıtıldığının arka planındaki ekonomik nedenlere değinen Prof. Dr. Karaaslan, “tık ekonomisi” gerçeğini gözler önüne serdi. İçeriklerin tıklanma başına gelir ürettiği bu sistemin, yalan haberi kârlı bir sektöre dönüştürdüğünü ifade etti. Ayrıca sosyal medya algoritmalarının yarattığı “yankı odaları”na da dikkat çeken Karaaslan, insanların sadece kendi görüşlerini destekleyen bilgilere maruz kaldığını, bunun da sorgulama yetisini zayıflatarak toplumsal kutuplaşmayı derinleştirdiğini söyledi.
Manipülasyondan Kurtulmanın 3 Altın Kuralı
Prof. Dr. İlknur Aydoğdu Karaaslan, gençlerin dijital dünyada “olta”ya gelmemesi için üç temel adımdan oluşan pratik bir yol haritası sundu:
- Duygu Analizi: Bir içerik sizde aşırı öfke uyandırıyor veya tam duymak istediğinizi söylüyorsa, mantığınızı devre dışı bırakmak için tasarlanmış olabilir.
- Kaynak Sorgulama: Haberin paylaşıldığı mecranın künyesi, geçmişi ve muhatabının kim olduğu mutlaka kontrol edilmelidir.
- Görsel Arama: Fotoğraflar bağlamından koparılmış olabilir. Tersine görsel arama yöntemleriyle fotoğrafın güncelliği teyit edilmelidir.
İzmir’den Dijital Etik Çağrısı
Dijital çağda herkesin birer yayıncıya dönüştüğünü hatırlatan Karaaslan, paylaşmadan önce doğrulamanın bir “dijital etik ilkesi” haline gelmesi gerektiğini belirtti. “Hızlı tüketim kültürü içinde ‘yavaş düşünmek’ ve sorgulamak, hakikate ulaşmanın tek yoludur” diyen Karaaslan, gençleri paylaş butonuna basmadan önce durup düşünmeye davet etti.
Stüdyoları ve Haber Merkezini Gezdiler
Seminerin ardından Türk-Alman heyeti, Ege Üniversitesi Medya Uygulama ve Araştırma Merkezi’ni (EGEMM) ziyaret etti. Radyo Ege Kampüs, Ege Üniversitesi Televizyonu ve Ege Ajans birimlerini gezen 20 öğrenci ve 4 danışman öğretmen, teorik bilgilerin pratikte nasıl işlendiğini yerinde görme fırsatı buldu. Haber çekim süreçlerini ve teknik ekipmanları yakından inceleyen Alman öğrenciler, İzmir’deki medya eğitimine hayran kaldı. (egeajans)