İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD) tarafından yayımlanan “Dijital İtaat Rejimi” raporu, küresel teknoloji devlerinin Türkiye’deki kullanıcı haklarını korumak yerine ticari çıkarları için devletin sansür mekanizmasına dahil olduğunu ortaya koydu.
Şeffaflık Değil “Yanılsama”
Prof. Dr. Yaman Akdeniz ve Ozan Güven tarafından hazırlanan rapor; Facebook, X, TikTok ve YouTube gibi platformların sunduğu verilerin kamuoyu denetimini imkansız kılan birer yanılsama olduğunu belgeledi. Rapora göre, Türkiye’de temsilcilik açan şirketler yasal sürece sadece şeklen uyum sağlayarak birer “dijital itaat mekanizmasına” dönüştü.
Platformların İtaat Karnesi: LinkedIn ve TikTok Önde
Raporda yer alan platform bazlı veriler, sansürün boyutlarını çarpıcı bir şekilde gözler önüne seriyor:
- LinkedIn: Türkiye raporunda “sıfır” talep beyan ederken, küresel veri tabanında Türkiye’den gelen taleplere %100 oranında işlem yaptığı görüldü.
- TikTok: Çin merkezli platformun sansür taleplerine uyum oranı %90’ın üzerine çıktı.
- Gölge Sansür (Shadow Banning): Google ve diğer platformların içerikleri kaldırmak yerine algoritmalarla “görünmez” kıldığı tespit edildi.
BTK “Ticari Sır” Kalkanının Arkasında
Rapor, denetleyici kurum olan BTK’nın da bu karartmaya ortak olduğunu savunuyor. BTK’nın, platform raporlarını “ticari sır” gerekçesiyle sakladığı ve sürecin devlet ile şirketler arasında kapalı devre bir sistem olarak yürütüldüğü belirtildi.
“Şirketler devletin uyumlu aparatı haline geldi. Sosyal medya platformları, Türkiye’deki sivil alanın daralmasına sessiz işbirlikçi olarak ortak oluyor.”
2024 sonu itibarıyla Türkiye’de erişime engellenen web sitesi sayısının 1.2 milyonu aştığı hatırlatılan raporda, şirketlerin kullanıcı haklarını savunma noktasındaki yetersizliği sert bir dille eleştirildi.